Белите крвни клетки се еден од главните одбранбени механизми на организмот. Тие ги препознаваат и ги напаѓаат причинителите на инфекции, а нивниот број во крвотокот може привремено да се зголеми и при физичка активност.
Изгледа дека седењето во силно загреана просторија предизвикува слична физиолошка реакција, иако тоа не значи дека сауната може да го замени вежбањето.
„Ова може да укажува дека престојот во сауна мобилизира дополнителни бели крвни клетки од ткивата во крвотокот, по што тие повторно се враќаат во ткивата“, објаснува Илка Хејнонен, научник од Универзитетот во Турку, Финска, кој ја истражува физиологијата на физичката активност.
Според него, ваквото повремено ослободување на белите крвни клетки може да биде корисно бидејќи, откако ќе ги напуштат местата каде што се складирани, полесно циркулираат низ организмот и можат да реагираат на потенцијални патогени.
Во експериментот учествувале 51 маж и жена на средна возраст. Сите поминале 30 минути во традиционална финска сауна, загреана на околу 73 Целзиусови степени, со ладен туш на половина од престојот.
Кога научниците им ја анализирале крвта веднаш по завршувањето, забележале значително зголемување на неколку вида бели крвни клетки.
Меѓу нив биле неутрофилите, кои меѓу првите реагираат на инфекции, и лимфоцитите, кои имаат важна улога во создавањето имунолошка меморија. Зголемен бил и вкупниот број на моноцитите, еозинофилите и базофилите – клетки што учествуваат во одбранбените и воспалителните реакции на организмот.
Но најинтересниот дел од резултатите следувал половина час подоцна.
Имунолошката реакција речиси целосно исчезнала. Бројот на повеќето бели крвни клетки се вратил на претходното ниво, иако дел од моноцитите останале зголемени.
Со други зборови, сауната предизвикала брза, но краткотрајна мобилизација на имунолошките клетки.
Истовремено, нивото на цитокините, протеини преку кои клетките на имунолошкиот систем меѓусебно комуницираат, во просек речиси не се променило. Само некои од нив се зголемувале со порастот на телесната температура.
Овие резултати се интересни, но научниците предупредуваат дека не треба да се извлекуваат преголеми заклучоци.
Истражувањето покажува дека сауната предизвикува промена во распределбата на имунолошките клетки, но не докажува дека луѓето што редовно одат во сауна имаат посилен имунитет или поретко се разболуваат.
Причината е едноставна: учесниците биле следени само до 30 минути по завршувањето на престојот во сауна. Што се случува со имунолошките клетки по неколку часа или дена и дали овие краткотрајни промени навистина штитат од болести, останува непознато.
Сепак, постојат и други истражувања што укажуваат на можни здравствени придобивки од изложувањето на топлина.
Некои набљудувачки студии откриле поврзаност меѓу редовното користење сауна и помал ризик од одредени заболувања, вклучувајќи ја и пневмонијата. Други експерименти покажале дека топлите бањи можат да го намалат крвниот притисок и да го зголемат бројот на црвените крвни клетки што пренесуваат кислород.
Познато е и дека изложувањето на висока температура предизвикува одредени реакции слични на оние при физичко вежбање, особено во срцето и крвните садови.
Но сличноста не значи и ист ефект врз здравјето.
Научниците потсетуваат дека дури и интензивното вежбање, иако генерално е корисно, во одредени околности може привремено да ја ослаби имунолошката одбрана. Затоа не може автоматски да се претпостави дека секое зголемување на бројот на имунолошките клетки е добро.
Освен тоа, во финскиот експеримент не биле посебно анализирани Т-клетките и таканаречените природни клетки убијци, кои имаат важна улога во препознавањето и уништувањето на заразените и абнормалните клетки.
Едно истражување од 2023 година покажало дека постојаните престои во сауна влијаат врз овие клетки, но ефектот зависел од тоа дали учесниците биле навикнати на високи температури. Кај оние што редовно користеле сауна се зголемувал бројот на белите крвни клетки, додека кај неискусните учесници се намалувал бројот на одредени Т-клетки.
Сепак, во тоа истражување учествувале само здрави млади мажи, па резултатите не можат едноставно да се применат на целото население.
Што, тогаш, реално знаеме?
Половина час во сауна може да предизвика брза и конкретна реакција на имунолошкиот систем. Организмот привремено мобилизира повеќе одбранбени клетки, но засега нема докази дека тоа само по себе значи подобра заштита од инфекции.
А и високите температури не се безопасни за секого. Особено внимателни треба да бидат луѓето со одредени срцеви и циркулаторни заболувања, како и оние што тешко поднесуваат топлина.
Значи, ако по сауната се чувствувате подобро, тоа чувство можеби има и физиолошка основа. Но дали половина час потење навистина му помага на имунитетот на долг рок, науката допрва треба да утврди.
Извор: МКД.мк
