Гренланд не е на продажба: Позицијата на Данска и реакцијата на Гренланѓаните
Додека во Вашингтон се коленичи над предлогот за купување на Гренланд од страна на американскиот претседател Доналд Трамп, данските медиуми пренесуваат изјави од официјални лица кои нагласуваат дека најголемиот остров во светот не е на продажба. Анализата на холандската финансиска група Рабобанк сугерира дека САД би можеле да понудат околу 50 милијарди долари, што во превод значи приближно еден милион долари за секој од околу 50.000 жители на островот.
Според Рабобанк, „иако директно американско воено присуство изгледа малку веројатно, дипломатските иницијативи претставуваат сосема поинаква слика. Трамп често се опишува како ‘премногу строг, премалку попустлив’. Можеби во случајот со Гренланд ќе видиме повеќе ‘попустливост’“. Иако многумина коментатори сметаат дека ваква трансакција е невозможна, понудата тешко би оставила некого рамнодушен.
Данскиот устав предвидува и можност Гренланд да стане независен. Мартин Торборг, дански претприемач, изрази уверување дека ако Гренланѓаните добијат поволна понуда за американски пасоши, нивниот одговор може да биде позитивен, со нагласување дека Данска не треба да ги ограничува во таква одлука.
Контратоа, градоначалничката на Нуук, Аваарак Олсен, категорично ја отфрли можноста за продажба во изјава за Си-Би-Ес њус. Според неа, Гренланѓаните се чувствуваат како да не се третираат како вистински народ во сопствената земја, туку повеќе како објект за комерцијализација, што го смета за навредливо. „Нашиот живот не е истиот од моментот кога слетаа првите авиони на Трамп“, истакна Олсен, алудирајќи на посетата на синот на американскиот претседател на Гренланд во јануари 2025 година. Таа нагласи дека сите американски понуди биле одбиени уште пред една година.
Сепак, американскиот притисок и заканите со анексија предизвикаа затегнатост меѓу гренландските и данските политички лидери. На состанокот на Комитетот за надворешна политика, бил разгледан предлог за создавање директен дијалог помеѓу Нуук и Вашингтон, без учество на Данска. Ова би било супротно на данскиот устав, кој предвидува дека надворешната политика ја води данската влада.
Според извештаите, атмосферата на состанокот била напната, со обвинувања од гренландска страна дека данските власти им ускратуваат важни информации. Гренландската министерка за надворешни работи, Вивијан Моцфелд, кажа дека веќе е воспоставила директен канал за комуникација со САД и верува дека стратешкото партнерство во Арктикот е од клучно значење. Во меѓувреме, данската влада се соочува со критики од опозицијата, која бара премиерката Мете Фредериксен да заземе поцврст став кон Трамп.
Лидерот на Данската народна партија, Мортен Месершмит, изрази противење на предлогот за превремен состанок со американскиот министер за надворешни работи, нагласувајќи дека со луѓе кои прават закани не треба да се преговара. Крајно, ситуацијата околу Гренланд останува напната и комплексна, со многу непознати фактори во игра.
