Македонскиот културно-информативен центар во Софија, повторно потврдувајќи ја својата улога како жив и активен простор на македонската култура и уметност, организираше специјален настан по повод 20-годишниот јубилеј од своето основање. На 16 декември, во вторникот, се одржа проекција на документарниот филм што одбележа 15 години од „Македонската книжевна визита во Софија“, под покровителство на Издавачката куќа „Макавеј“. Паралелно се одржа и литературен портрет со промоција на новата поетска збирка на Бранко Цветкоски, „Вообразби – (Лирски етиди за некој друг свет)“.
Вечерта започна со проекцијата на документарецот, кој со архивски материјали и сведоштва ја осветли важноста на Македонскиот културно-информативен центар во Софија и значењето на „Македонската книжевна визита“ како простор на литерарна размена и духовен дијалог.
Писателот Димитар Христов, поранешен директор на Бугарскиот културно-информативен центар во Скопје, се осврна на поетскиот и интелектуален профил на Бранко Цветкоски, истакнувајќи ја неговата уникатна позиција во современата македонска литература и способноста за создавање поетика што е како лична, така и универзално достапна.
Со поздравно обраќање на присутните се обрати и Македонската амбасадорка во Бугарија, Н.Е. Агнеза Руси-Поповска. Таа нагласи важноста на книжевноста како важен аспект на културната дипломатија и ја истакна вредноста на творештвото на Бранко Цветкоски во македонски, балкански и европски рамки, како и символиката на двојнатиот јубилеј – 20 години Македонски КИЦ во Софија и 15 години „Македонска книжевна визита“.
Излагањето на професор д-р Зоран Пејковски, директор на Македонскиот културно-информативен центар во Софија, донесе длабочина и значење на настанот. Тој понуди обемен и концептуален книжевно-филозофски осврт на збирката „Вообразби – (Лирски етиди за некој друг свет)“.
Пејковски истакна дека поезијата на Бранко Цветкоски не спаѓа во лесната или моменталната лирика, туку во онаа редок поетски израз кој бара одговорност од читателот. „Вообразби“ не е книга што можете да ја читате брзо, туку дело што отвора простор за тишина, размислување и внатрешен дијалог. Станува збор за поезија која се движи помеѓу животот и неговото надминување, зборот и молкот, видливото и невидливото.
Во својот настап, Пејковски ја определи вообразбата кај Цветкоски не само како стилска нити психолошка категорија, туку како онтолошка сила и начин на постоење. Поетските слики, според него, не само што ја украсуваат мислата, туку ја заменуваат и пренесуваат до онаму каде што рационалниот говор свечено престанува. Затоа, песните во оваа збирка се лирски етиди – духовни вежби и искуства на постоење.
Присуството на мистичното и архетипското беше особено нагласено како структурални димензии на поетскиот јазик. Пејковски подвлече дека за Цветкоски, мистиката не е религиозен украс, туку искуство на премин, при што поетскиот субјект постојано се движи помеѓу светлината и темнината, говорот и молкот, животот и заминувањето. Неговата поезија лесно може да се стави во дијалог со апофатичката традиција и поетики кои го препознаваат неизустливото како суштинска димензија на вистината.
Пејковски истакна и телесната и жртвена функција на јазикот кај Цветкоски: зборот боли, старее, трепери и се носи, што ја поврзува оваа поезија со длабоката линија на македонската и европската лирика, од Ацо Шопов до Пол Целан. Иако длабоко вкоренета во македонската духовна и јазична почва, поезијата на Цветкоски, според него, не е локална, туку универзална, бидејќи не се откажува од својот јазик и не прави компромиси кон зборот.
На крајот од своето обраќање, Пејковски ја оцени збирката „Вообразби“ како дело на поетска зрелост, каде смртта не е само тематска сензација, туку онтолошка претпоставка, а поезијата станува тивок и достоинствен разговор со минливоста. Оваа книга, нагласи тој, не се обидува да биде модерна или актуелна, туку вистинита, а во таа вистинитост ја пронаоѓа својата најголема сила.
На крајот од вечерта, проф. д-р Зоран Пејковски им подели благодарници „Мостови на културата“ на учесниците и соработниците, како симболично признание за нивниот придонес во јакнењето на македонската културна присутност во Софија.
Овој настан уште еднаш докажа дека Македонскиот културно-информативен центар во Софија не е само институционален простор, туку живо место на дијалог, каде што поезијата се доживува како духовен настан и начин на постоење.
