На денешен ден, 6 јуни 2018 година, македонската култура загуби едно од своите најзначајни имиња. Почина Матеја Матевски – поет, есеист, книжевен и театарски критичар, преведувач и академик, еден од највлијателните творци во современата македонска литература. Неговото заминување беше голема загуба за книжевниот свет, но неговото богатство на творештво продолжува да живее како наследство за идните генерации.
Матеја Матевски се роди на 13 март 1929 година во Константинопол, денешен Истанбул, во семејство на печалбари кое потекнувало од селото Беличица во Гостивар. По враќањето на семејството во Македонија, своето детство и младост ги минува во Гостивар, Тетово и Скопје. Неговото образование било прекинато од воените настани, а веќе како млад активно учествува во Народноослободителната борба. Подоцна, дипломира на Филозофскиот факултет во Скопје, на групата за македонски јазик и југословенска литература.
Неговата професионална кариера е неразделно поврзана со културниот и медиумскиот живот во Македонија. Работел како новинар, уредник и директор во локалните медиуми, а подоцна бил генерален директор на Радио-телевизија Скопје. Во текот на својот богат работен век, бил професор на Факултетот за драмски уметности, како и претседател на Друштвото на писателите на Македонија и на Струшките вечери на поезијата, Охридското лето и други значајни културни институции.
Во 1979 година, бил избран за дописен член, а во 1983 година станал редовен член на Македонската академија на науките и уметностите. Од 2001 до 2004 година ја извршувал функцијата претседател на МАНУ. За својот голем придонес во културата, бил одликуван и со францускиот орден “Легија на честа”.
Неговиот поетски пат започнува во гимназиските денови, а првата стихозбирка „Дождови“ ја објавува во 1956 година. Понатаму, следат низа значајни дела кои оставуваат длабока трага во македонската литература: „Рамноденица“, „Перуника“, „Круг“, „Липа“, „Глас“, „Раѓање на трагедијата“, „Оддалечување“, „Црна кула“, „Завевање“, „Мртвица“, „Внатрешен предел“ и многу други.
Неговата поезија се карактеризира со длабока филозофска мисла, силна лиричност и универзални теми кои ги надминуваат националните граници и времето. Книжевните критичари го сметаат за еден од најголемите македонски поети на 20. век, а неговите песни се преведени на многу светски јазици и застапени во значајни меѓународни антологии.
Покрај поезијата, Матевски остави значен печат и како преведувач. На македонски јазик ги доближи делата на познати светски автори, како што се Федерико Гарсија Лорка, Пабло Неруда, Франце Прешерн, Хенрик Ибзен и многу други, збогатувајќи ја македонската книжевна ризница со врвни преводи.
За своето творештво, доби бројни награди, како што се „Браќа Миладиновци“, „Кочо Рацин“, „11 Октомври“, „Горанов венец“, како и највисокото признание на Струшките вечери на поезијата – „Златен венец“, кое му беше доделено во 2011 година за неговиот изузетен поетски опус.
Осум години по неговото заминување, делото на Матеја Матевски останува живо и актуелно. Неговите стихови и денес се читаат, истражуваат и цитираат како врвни остварувања на македонската поетска мисла. Тој останува симбол на духовна возвишеност, културна посветеност и творечка доследност, човек кој со својот збор ја обележа историјата на македонската литература.
Неговото име засекогаш ќе остане запишано меѓу најголемите македонски книжевни великани, а неговата поезија ќе продолжи да сведочи за моќта на зборот и трајноста на вистинската уметност.
