Македонија се соочува со значаен предизвик во управувањето со отпадните води. Во 2025 година, се испуштени над три милијарди кубни метри отпадни води, но само една петтина од нив поминала низ процес на пречистување. Во услови на сè поголема загриженост за глобалниот недостиг на вода, овие информации произведуваат бројни прашања за заштитата на водните ресурси и нивното одржливо искористување.
Според податоците на Државниот завод за статистика, од вкупно 3.046 милиони кубни метри отпадни води испуштени во 2025 година, само 629 милиони кубни метри или 20,6% биле пречистени. Исто така, деловните субјекти во Македонија во 2025 година зафатиле 6.067 милиони кубни метри вода, што е намалување од 11,3% во споредба со претходната година. Вкупната потрошувачка на вода достигнала 3.096 милиони кубни метри, а отпадната вода е речиси во исто количество.
Најголем потрошувач на вода е енергетскиот сектор, кој со своите активности за снабдување со електрична енергија, гас, пареа и климатизација користи 99% од вкупното количество на зафатена вода во државата. Овој сектор е и најголем извор на отпадни води, со над 3 милијарди кубни метри испуштена вода, од кои само мал дел е пречистен.
Во останатите економски гранки, податоците се значително пониски. Преработувачката индустрија испуштила 14 милиони кубни метри отпадни води, од кои само два милиони кубни метри биле подложени на пречистување. Рударството испушти два милиони кубни метри, и целосно ги пречистило. Земјоделството, пак, испуштило два милиони кубни метри отпадни води без пречистување, додека снабдувањето со вода и управувањето со отпад испуштило четири милиони кубни метри, а градежништвото два милиони кубни метри, исто така без регистрирани процеси на пречистување.
Овие информации доаѓаат во момент кога водата сè повеќе се третира како едно од најзначајните економски, безбедносни и климатски прашања на 21. век. Доколку нафтата беше клучниот ресурс на геополитичките процеси во минатиот век, водата денес игра важна улога во економската стабилност, земјоделството, индустријата и здравјето на населението.
Глобалните проценки укажуваат дека до 2030 година побарувачката за свежа вода може да надмине понудата за дури 40%. Климатските промени дополнително го зголемуваат притисокот врз водните ресурси преку почести суши и екстремни врнежи, како и загадување на природните извори. Водата е сè поважен ресурс и за современата економија, бидејќи производството на полупроводници бара огромни количества ултрачиста вода, а центрите за податоци и развојот на вештачката интелигенција предизвикуваат зголемена потрошувачка на вода за ладење.
Во такви услови, ниското ниво на пречистување на отпадните води во Македонија предизвикува загриженост за инвестиции во пречистителни станици, индустриската одговорност и долгорочното управување со водните ресурси. Податоците за 2025 година покажуваат дека државата користи огромни количества вода, но само мал дел од отпадните води е пречистен, што е предизвик и за животната средина, а и за јав health.
Во време кога светот свесно предупредува на потенцијален недостиг од вода, Македонија не може да си дозволи луксуз да го третира овој ресурс како неисцрпен. Особено со оглед на тоа што значителен дел од отпадните води и натаму завршуваат во природата без соодветен третман. Зашто, за разлика од многу други ресурси, водата нема вистинска замена.
