– Траумата, и онаа индивидуалната и општествената, е централната тема на мојот роман. Во него се истражуваат и прашањата на загубата и повторувањето на болните ситуации. Инспирацијата ја црпев од нашето секојдневие. Толку е реално и болно што, кога би можела, никогаш не бих го напишала ако немаше потреба за таков текст, а ако постоеше шанса да не се случат сите тие настани. Но, овој роман е и за простувањето, за учењето да се излезе од магичниот круг – вели Фросина Пармаковска, добитничка на наградата „Пегаз“ за романот „Кривата Дијана“.
– Во сите моји досегашни дела присутна е нашата реалност, но во „Кривата Дијана“ најдиректно се фокусирам на вистинските случувања околу нас. Судбините на ликовите се целосно поврзани со реалноста, а таа истата е вградена во нивните трауми. Траумата, повторно, е главната тема на романот, а тука се поставуваат и прашањата за загубата и повторните болни ситуации. Инспирацијата за овој роман ја добив од нашето секојдневие. Искрено, ако имав можност, немаше да го напишам ако не беше потребно и ако не беше предизвикано од реалноста – рече Пармаковска на промоцијата во книжарницата „Литература.мк“, во присуство на многубројни љубители на литературата.
Авторката додава дека настаните во нашата земја последниве години длабоко влијаеле на неа.
– Нема подобар материјал од оно што го живееме. Можеби, овој пат истражував и помалку отколку за претходните романи, бидејќи е во основа непосредно од извора. Нема посоодветен човек да ги опише колективните болки и трауми од тој што ги чувствува и гледа секојдневно, со години. Грешки, несреќи, трагедии, вина – тоа е самата суштина на романот – истакна авторката.
Во книгата, Фросина поставува прашања: Зошто ни се случува ова? Зошто токму нам? Зошто сега? Зошто повторно?
– Ова е и роман за простувањето, за ученијата како да излеземе од магичниот круг. Секогаш сакам да внесам надеж во моите дела. Без вера дека работите можат да се подобрат, каков би бил животот? Дијана се соочува со траума многу рано, живеела во очај и гнев, но на крајот научила да простува. Научила да го прифати она што животот и носи, и нејзината вера и надеж ја водат кон премостување на болката. Поука е дека мора да научиме да ги прекинеме циклусите на грешки и трауми. Затоа и романот завршува со надеж за подобро утре – објаснува таа.
Иван Додовски, професор и писател, и Бисера Бендевска, уредничка во „Арс ламина”, кои се дел од жири-комисијата, се осврнаа на наградата и победничкиот роман.
Додовски ја образложи својата одлука со следниве зборови: „Во следењето на личната приказна на нараторот, кој од самиот почеток сведочи за својата траума, ние ја следиме и колективната траума создадена од индивидуалните постапки и молчењето. Романот е напишан со длабока емоција и внатрешна рефлексија, истовремено спојувајќи елементи на Достоевски, чија морална и онтолошка вина не е само личен акт, туку и одговорност кон општеството.”
Бендевска, пак, истакна: „Од самиот почеток чувствуваме дека нараторот сака да зборува за својата несреќа, што е првиот чекор кон соочување со траумата. Сè уште не знаеме што точно го мачи, но ја чувствуваме неговата тежина. Промените во надворешниот свет, кои навистина многу потсетуваат на нашето секојдневие, го надоврзуваат заплетот кој почнува со ликот на кривата Дијана, клучен ‘тригер’ во приказната.”
Тие нагласија дека одлуката за наградата е донесена едногласно.
Ракомисот „Кривата Дијана” (Роман за верижната вина) е книга што го отсликува актуелниот момент кој трае со години, и повеќе од три децении, во контекст на погрешните постапки на секој поединец во заедницата. Ова е разбирање за колективната несреќа и верижната вина на секој од нас, кој премолчел се во моментите кога требало да делува.
