Како Вашингтон ја редефинира контролата врз нафтените ресурси во Латинска Америка
Кога се соберат податоците за производство на нафта во Соединетите Американски Држави, Канада и цела Латинска Америка – од Мексико до Аргентина, вклучувајќи ги Бразил, Гвајана и Колумбија – се добива речиси 40% од вкупното светско производство. Во денешно време, овие региони, со или без нивна волја, се под сè поголемото влијание на Вашингтон, во рамките на она што аналитичарите со иронија го нарекуваат „Донрова доктрина“. Со тоа, претседателот Доналд Трамп, како што наведува аналитичарот Хавиер Блас за „Блумберг“, успеа да создаде сопствено нафтено царство.
Не станува збор за резерви што треба да се искористат со години и милијарди долари инвестиции, туку за реални барели нафта кои се веќе достапни на глобалниот пазар. Овие ресурси Трамп му даваат економска и геополитичка предност каква што не имал ниту еден претседател откако Френклин Д. Рузвелт бил на власт во 1940-тите години. САД сега располагаат со огромно „море“ нафта во својата близина.
Последиците од практично неограничениот пристап до најголемите венецуелски резерви стануваат се видливи за целиот енергетски сектор, особено за геополитичките противници на Вашингтон. Рускиот олигарх Олег Дерипаска, кој е под американски санкции, прецизно забележува дека САД можат да ја одржат цената на нафтата околу 50 долари по барел, што би им дало значајна предност над секој кој ќе се обиде да ја зголеми цената со намалување на понудата.
Контролата над нафтеното богатство на западната хемисфера ја менува играта на геополитичкиот терен. Со децении, американските воени интервенции беа ограничувани од стравот од потенцијални зголемувања на цените на енергенсите. Денес, Белата куќа ја има предноста пред производителите на нафта, вклучувајќи ги Саудиска Арабија, Иран, Нигерија и Русија.
Во текот на последните 18 месеци, американската надворешна политика ја покажа силата на ова ново енергетско богатство. Администрацијата на Трамп презеде мерки кои до неодамна изгледаа незамисливи – од напади на ирански нуклеарни установи до поддршка на Украина во конфликтот со Русија. Апсењето на Николас Мадуро од неговата резиденција во Каракас беше шокантен пример за тоа како Пентагон е ослободен од ограничувањата на нафтата.
Контролата врз венецуелската нафта му дава на Вашингтон уште една важна предност: способноста да одбие понудите на другите. Кремљ месеци се обидуваше да ги понуди своите резерви како адут во преговорите со Вашингтон. Но, Трамп сега може да му каже на Владимир Путин дека американската економија нема потреба од сибирските полиња – бидејќи во сопствената сфера има повеќе од доволно нафта.
Сепак, не се сите заслуги на Трамп. Тој наспроти сè се најде на власт во вистински момент. Американската нафтена индустрија ќе доживееше напредок и без него, поради експлоатацијата на шкрилците во САД, тешката нафта во Канада и значајните наоди во Бразил и Гвајана. Неговите претходници, Џо Бајден и Барак Обама, исто така, имаа корист од овие придобивките.
Трамп, според Блас, постави целото тоа нафтено богатство под заштита на Вашингтон. Повеќе од два века по прогласувањето на Монровата доктрина, со која Латинска Америка беше сочинета како американска сфера на влијание, Трамп ја „ажурираше“ за 21. век. Овој пат, фокусот не е идеологијата, туку природните ресурси.
Во новата матрица на надворешната политика, секоја нафтено богата држава во Латинска Америка е важна, но Венецуела е најголемата награда. Не поради моменталното производство, кое изнесува околу еден милион барели дневно и е одраз на Бразил, туку поради својот потенцијал. Во 1970-тите, земјата произведуваше над 3,7 милиони барели дневно, а плановите од 1990-тите предвидуваа раст до пет, па дури и 6,5 милиони барели. Пристигнувањето на Уго Чавез, а потоа и на Мадуро, го запре тој развој.
Наводно, светот нема итна потреба за дополнителна венецуелска нафта во следните неколку години, но потребата ќе се појави во раните 2030-ти. Доколку Каракас прифати соработка со Вашингтон, производството може значително да се зголеми.
Редот по Мадуро, кој Трамп несомнено го посакува – со Делси Родригез на чело како привремена власт во форма на „помека“ диктатура – според проценките, им одговара на американските нафтени компании. Таа започна да воведува определени пазарни принципи за стабилизација на економијата, а нејзините реакции против американската интервенција се предочуваат како пораки до домашната јавност.
Трамп не ги крие своите очекувања. Јавно изјави дека водечките американски нафтени компании ќе влезат во Венецуела, инвестирајќи милијарди долари, ќе ја обноват инфраструктурата и ќе започнат со генерирање профит. Неколку часа претходно, во интервју за „Фокс њуз“ најави дека САД „многу силно“ ќе се ангажираат во венецуелската нафтена индустрија.
Иако неговите изјави обично се примаат со резерви, вториот мандат покажа дека Трамп остварува голем дел од она што го најавува. Ако вели дека Америка ќе влезе длабоко во венецуелаците нафтени ресурси, тоа треба да се сфати сериозно. Иако проектот можеби нема да биде толку грандиозен како што се најавува, една работа е сигурна: венецуелската нафта веќе е дел од новото американско царство, кое се простира од Алјаска до Патагонија – под внимателно окото на Вашингтон.
