Македонската детска литература во центарот на интересот на Филозофскиот факултет во Љубљана

Предавањето на Антоновски беше посветено на развојот на македонската книжевност за деца до почетокот на новиот милениум. Преку ова предавање, дел од словенечката академска јавност имаше уникатна прилика да се запознаe со почетоците на македонската книжевност за деца, вклучувајќи ги фолклорот, Џинот, Прличев и Цепенков, како и со значајните остварувања во периодот помеѓу двете светски војни. Посебен акцент беше ставен на творештвото на Брадина, Киров-Мајски и Вапцаров, како и на објавувањето на „Абецедарот“ во Атина пред сто години. Компаративно и културолошки, предавањето исто така го анализираше книжевниот контекст во овој период, нагласувајќи ја важноста на создавањето на одделни книги за деца на македонски јазик.

Антоновски притоа говореше за развојот на македонската книжевност за деца низ различните жанрови, споделувајќи уникатни анализи на специфичностите на секој период до 2000 година. Оваа анализа опфати и значајни автори како Јаневски, Николески и Куновски, до помладите писатели како Андреевски и Смаќоски. Предавањето ги покри и состојбите во македонската книжевност за деца во првата деценија по независноста, период кој беше обележан со недостиг од нови автори кои би се осмелиле да пишуваат за најмладата публика.

Ана Голејшка-Џикова исто така одржа предавање за книжевноста за деца во Македонија од 2010 до 2025 година, со акцент на брзото зголемување на продукцијата во последните 15 години. Во своето излагање, таа ги истражи промените во интересот на издавачите и авторите, што поттикна нови поетики и дела. Исто така, направи компаративна анализа на новите автори во однос на делата од осумдесеттите и деведесеттите години, и на почетокот на 2000-тите. Посебен фокус беше ставен на придонесот на новите автори за време на ковид-пандемијата, како и на измените во начинот на комуникацијата на книжевниот текст со децата.

Голејшка-Џикова се осврна на новите теми кои претходно не беа обработувани од македонските автори, какви што сега можеме да ги најдеме во книгите на новите писатели. Се посочија и значајни објави, како и присуството на класичните теми во современата книжевност за деца, но со нов пристап и креативен израз. Таа исто така се занимаваше со различни жанровски форми, како епска поезија, басни и фикционални романи. Специјалниот удел на илустраторите во новата македонска книжевна продукција за деца исто така беше нагласен, истовремено прикажувајќи го амбиентот на актуелната присутност на книгата за деца во македонскиот книжевен простор.

Студентите на Филозофскиот факултет во Љубљана имаа можност од блиску да се запознаат со делата на Антоновски и Голејшка-Џикова, што беше особено значајно за нивната едукација и истражувања.

Предавањата не само што иницираа дискусии, туку и отворија пат за натамошни истражувања на македонската книжевност за деца во Словенија, со можност за нови преводи и објави. Пред три години, резултат на активностите на Катедрата за македонски јазик и книжевност на Филозофскиот факултет, беше објавена книга со преводи на македонска поезија за деца, што е важен момент во развојот на македонската книжевност за деца. Вчера, по предавањата, веќе имаше разговори за продлабочување на соработката и иницирање нови проекти.

Во вечерашниот настан „Ад хок“ во градската библиотека „Отон Жупанчич“ во Љубљана, се оддаде почит на поезијата на Ана Голејшка-Џикова, а активностите ќе продолжат во Македонскиот културен центар во Крањ, каде што ќе се одржи централната манифестација „Прешерново оро“ – проект кој се реализира веќе 20 години со поддршка на македонското друштво „Св. Кирил и Методиј“ и Филозофскиот факултет во Љубљана, со годишнина од 80 години од кодификацијата на македонскиот јазик.