Трамп и гренландските амбиции
Американскиот државен секретар, Марко Рубио, им порача на конгресмените дека, и покрај се погласната реторика, администрацијата не планира инвазија на Гренланд, туку сака да го купи овој огромен остров од Данска. Оваа изјава, направена за време на затворен состанок во понеделник, доаѓа во време кога Белата куќа не ја исклучува можноста за воена акција, а претседателот Трамп и неговите соработници не се во журба да се откажат од потенцијалната употреба на сила.
Портпаролката на Белата куќа, Каролин Левит, потврди дека ситуацијата е сериозна: „Претседателот Трамп јасно изрази дека постигнувањето на Гренланд е приоритет за националната безбедност на САД, и клучно за одвраќање на нашите противници во арктичкиот регион.“ Таа нагласи дека Трамп и неговиот тим разгледуваат различни опции за реализирање на оваа важна надворешнополитичка цел и потврди дека употребата на американската војска секогаш е опција отворена за врховниот командант.
Трампова желба да го купи Гренланд не е нова – за тоа зборуваше и за време на својот прв мандат, но сега изгледа решен да го реализира својот план како никогаш досега.
На затворениот состанок, Рубио се сретнал со раководството на Конгресот, присутни биле и министерот за одбрана Пит Хегсет и генерал Ден Кејн, претседателот на Обединетиот генералштаб. Главна тема на дискусијата била операцијата за апсење на венецуелскиот претседател Николас Мадуро, но темата прераснала во разговори за други воени акции. Според информации од присутни, лидерот на демократското малцинство во Сенатот, Чак Шумер, прашал дали администрацијата планира воени интервенции во Мексико или Гренланд, што предизвикало Рубио да се обиде да ги смири присутните.
Сепак, колку и да не е јасно дали тоа било успешно, близок сојузник на Трамп, сенаторот Линдзи Греам, изјави дека острата реторика е само дел од преговарачката стратегија. „Сето ова е дел од преговорите“, нагласи тој. „Мора да имаме правен оквир и заштита за да можеме да го изградиме тоа што ни е потребно и да ги испратиме нашите луѓе на терен.“
Овој пристап предизвика загриженост меѓу европските сојузници. Членките на НАТО предупредија дека евентуален американски напад на Гренланд, каква што е автономна територија во состав на Данска, би значело крај на сојузот каков што го знаеме.
Дека притисокот продолжува, покажа и првиот советник на Трамп, Стефан Милер, кој во понеделник на Си-Ен-Ен не ја исклучи можноста за инвазија. „Никој нема да се бори против САД поради иднината на Гренланд“, изјави тој самоуверено.
Трамп самиот, пак, бил уште подиректен. Во вторник, на пат кон дестинација, им ги објасни на новинарите своите мотиви. „Гренланд ни е потребен од аспект на националната безбедност, а и Европската унија има интерес тоа да се случи“, нагласи тој, упатувајќи на стратешката важност на Арктикот со оглед на Русија и Кина, како и на богатите ресурси на островот.
Данската влада се обиде да одговори на загриженоста на Трамп, нудејќи поголемо американско воено присуство и нови концесии за рударство, но Трамп ги одби тие предлози со потценувачка забелешка дека Копенхаген купува „уште едни снежни санки“.
Данската премиерка, Мете Фредериксен, во понеделник изрази силно предупредување, рече дека напад на членка на НАТО би значел крај на сè: „Меѓународниот поредок каков што го знаеме, демократските правила на игра, НАТО – сето тоа би се урнало доколку една членка одлучи да нападне друга“, истакна Фредериксен.
Загриженост на европските лидери дополнително се зголеми по неодамнешните американски воени операции во Венецуела, Нигерија и Иран, кои сугерираат дека Трамп во својот втор мандат е подготвен да користи сила почесто. Во меѓувреме, додека дипломатските тензии продолжуваат, истражувањата на јавното мислење покажуваат дека мнозинството жителите на Гренланд се против идејата островот да стане дел од САД.
