Стихозбирката „Ако не се отвори фиоката, мачката ќе биде жива“ на Даниела Андоновска-Трајковска доби престижна награда „Антево перо“ за 2026 година, што беше соопштено од жири-комисијата на меѓународната поетско-културна манифестација „Анте Поповски – Антево перо“.
Оваа година на конкурсот беа поднесени рекордни 115 поетски ракописи, што јасно потврдува колку авторите се заинтересирани за оваа награда и нејзината важност во актуелниот македонски поетски контекст. Во потесниот избор влегоа девет стихозбирки, а по темелното разгледување и дискусиите, жирито единогласно реши наградата да ѝ припадне на Андоновска-Трајковска.
Нејзината стихозбирка нуди простор за лична и филозофска потрага по суштината на постоењето, при што авторката воведува поетски дијалог со себеси, времето и личните вистини. Поезијата во книгата се движи помеѓу спротивности – минливото и вечноста, видливото и невидливото, можноста и конечноста – создавајќи уникатен поетски свет во кој индивидуалното искуство добива универзален значај.
Неповторливо впечатлива е употребата на мотивот на Шредингеровата мачка, преку која авторката ја поврзува познатата научна теорија со човековото постоење. Мачката, која е заробена помеѓу животот и смртта, станува метафора за човечкото суштество кое постојано балансира помеѓу можностите, неизвесноста и конечноста. Во овој контекст, песната се раѓа – како нешто што постои сè додека не биде изговорено и споделено со светот.
Зборот во поезијата на Андоновска-Трајковска не е само средство за изразување, туку и простор за креативност и трансформација. Преку него авторката прашува за својот внатрешен свет, а потрагата по вистинскиот збор станува и патување кон самата себе.
Покрај главната награда, традиционално беше доделен и „Антев златник“, а годинава жирито реши да ги награди тројца автори: Ерол Туфан за „Недовршени песни“, Емељ Туна за „Анатомија на бршленот“ и Милош Соколиќ за „Име во идно време“.
Поезијата во „Недовршени песни“ на Ерол Туфан, иако во значителен дел се фокусира на љубовта и интимните исповести, отвора и пошироки теми за човекот, времето, изборите, слободата и она што останува недоискажано. Насловот на збирката се наметнува како метафора за самата човечка егзистенција – постојано трагање без конечни одговори.
„Анатомија на бршленот“ од Емељ Туна гради поетски универзум околу теми на поврзување, љубов, загуба, сеќавање и човечка ранливост. Бршленот станува силна метафора за луѓето кои се коренат едни во други, како и за трагите кои остануваат по разделбите и животните искуства.
Поетската книга „Име во идно време“ на Милош Соколиќ е медитација на философско ниво за времето, минливоста, љубовта, паметењето и потрагата по домот. Реки, вода, птици, тела, домови и семиња се дел од комплексниот симболички систем преку кој индивидуалното искуство се трансформира во универзално размислување за човековото постоење.
Жирито оваа година одлучи „Антев часовник“, награда за откривање и афирмација на млади поетски таленти кои творуваат на македонски, да им припадне на Дарија Јовановска за „Протекување“ и Марија Велинова за „Штрингла“.
„Протекување“ на Дарија Јовановска создава поетски свет каде човечкото постоење балансира помеѓу вербата и сомнежот, раѓањето и исчезнувањето, слободата и немоќта. Мотивот на протекувањето ја претвора водата во метафора за времето, животот и минливоста, но и за човечката потреба да се сака, памети и создава, и покрај сознанието за сопствената конечност.
„Штрингла“ на Марија Велинова претвора поезијата во истражување на егзистенцијата и јазикот. Нејзиниот поетски израз колеба помеѓу историјата и иднината, телото и духот, зборот и изгубените моменти, додека јазикот намерно се крши и преобликува за да го искаже сложеното современо искуство.
Годинашниот конкурс повторно покажува дека „Антево перо“ останува значаен простор за афирмација на современата поезија, како и место на кое се среќаваат етаблирани автори и нови поетски гласови.
Официјалното прогласување и врачување на наградите ќе се одржат на централниот настан на манифестацијата, за кој организаторите дополнително ќе ја информираат јавноста за датумот, местото и времето.
