Подводни Археолошки Истражувања на Преспанското Езеро

Преспанското Езеро оваа година влезе во историјата на Македонија посредством првите подводни археолошки истражувања во овој регион, што претставува значаен чекор за нашето културно наследство. Овие истражувања се реализирани од НУ Завод и музеј – Битола, во соработка со граѓанската организација за развој на алтернативен туризам Љубојно, во рамките на проектот ACT4PRESPA. Целта е да се идентификуваат, документираат и заштитат археолошките богатства во и околу езерото.

Во првите две фази, стручен тим спроведе рекогносцирање на македонскиот дел од преспанското крајбрежје, од границата со Грција до границата со Албанија. При тоа, беа откриени и документирани 11 археолошки локалитети. Најзначаен од нив, во близина на селото Наколец, стана фокусот на понатамошните истражувања, кои продолжија со сондажните археолошки активности организирани во два циклуси.

„Ова е исклучително важна настан за Преспа. За прв пат имаме шанса да навлеземе во археологијата на езерото и да откриеме слоеви од минатото кои досега беа целосно непознати“, истакнува Орданче Петров, раководителот на тимот за подводна археологија.

Со опаѓањето на нивото на езерото, многу локалитети станаа достапни за истражување. На пример, на локалитетот кај Наколец, откриен е дел заштитен со дрвена палисада и голем број движни археолошки предмети. Посебно интересни се предметите изработени од органски материјали, како што се дрвени алатки, рачки, чешли и различни конструктивни елементи. Овие наоди се единствени во нашата археологија, датирани во периодот од крајот на XIII до крајот на XIV век, и претставуваат прв пример на благороднички имот во Македонија.

„Зачувувањето на органските материјали е навистина невообичаено. Средината на езерото создава услови без кислород кои ги заштитуваат предметите од распаѓање. Ова ни овозможува уникатен поглед во животот на древните заедници“, додава Петров.

Првичните анализи покажуваат дека жителите во средниот век во Преспа се занимавале главно со земјоделство, а не со риболов, што е изненадувачки со оглед на близината на езерото. Се чини дека во минатото Преспанското Езеро било значително помало од сегашното.

„Исклучителните наоди од сондажните истражувања не само што се важни за македонската археологија, туку и за балканската и европската археологија. Тие го збогатуваат нашето културно наследство и претставуваат ресурс за развој на културниот туризам во регионот“, вели д-р Мери Стојанова, координатор на проектот ACT4PRESPA.

Сите откриени керамички и метални предмети се поставени во Заводот и музејот во Битола, додека органските материјали се испратени на конзерваторски истражувања во Лајбници, Германија. Овие постапки се очекува да траат најмалку една година, по што предметите ќе бидат достапни за јавноста.

Истражувањата се спроведуваат со силна поддршка од локалната заедница, која активно учествува во заштитата на локалитетите и пријавува пронајдоци.

Преспа отсекогаш криела своето минато под површината. Сега, конечно, почнуваме да го откриваме тоа богатство.

Проектот ACT4PRESPA е дел од програмата на ЕУ за одржлив развој на регионот на Преспанското Езеро, и се спроведува во партнерство со НУ Завод и музеј – Битола, граѓанската организација Љубојно, Универзитетот Аристотел во Солун, Националниот музеј на средновековна уметност во Корча, и ИДЕЈА ЗА КУЛТУРА од Грција.